- Adwokat Florczyk /
- Oszustwo
Oszustwo adwokat Rybnik
Oszustwo – adwokat Rybnik
Sprawa o oszustwo z art. 286 k.k. w Rybniku. Obrona podejrzanego i oskarżonego oraz pomoc osobie pokrzywdzonej w odzyskaniu pieniędzy.
Art. 286 k.k.
Obrona oskarżonego i pomoc pokrzywdzonemu
Oszustwo – adwokat Rybnik – sprawy z art. 286 Kodeksu karnego mogą dotyczyć zarówno klasycznych wyłudzeń pieniędzy, jak i umów, pożyczek, sprzedaży internetowej, usług, inwestycji czy innych transakcji, w których jedna ze stron twierdzi, że została świadomie wprowadzona w błąd.
Kancelaria Adwokacka Paweł Florczyk w Rybniku prowadzi sprawy o oszustwo zarówno jako obrońca osoby podejrzanej lub oskarżonej, jak i jako pełnomocnik osoby pokrzywdzonej.
Pomoc może obejmować analizę umów, wiadomości, przelewów i innych dokumentów, udział w przesłuchaniach, ocenę istnienia zamiaru oszukańczego, przygotowanie zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa, wnioski dowodowe, działania dotyczące zabezpieczenia majątkowego oraz reprezentację przed sądem.
Najważniejsze pytanie w sprawie o oszustwo często nie brzmi: „czy zobowiązanie zostało wykonane?”, lecz: „czy druga strona została świadomie wprowadzona w błąd po to, aby pod wpływem tego błędu niekorzystnie rozporządziła swoim mieniem?”.
Znamiona czynu
Na czym polega oszustwo z art. 286 k.k.?
Zgodnie z art. 286 § 1 Kodeksu karnego przestępstwo popełnia ten, kto w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadza inną osobę do niekorzystnego rozporządzenia własnym lub cudzym mieniem poprzez wprowadzenie jej w błąd, wyzyskanie istniejącego błędu albo wykorzystanie niezdolności do należytego pojmowania podejmowanego działania.
Za podstawowy typ oszustwa grozi kara od 6 miesięcy do 8 lat pozbawienia wolności.
Trzeba wykazać wszystkie znamiona art. 286 § 1 k.k., w tym odpowiednią postać zamiaru sprawcy.
Do odpowiedzialności nie wystarcza sam fakt, że:
- ktoś nie zapłacił,
- nie oddał pieniędzy,
- nie wykonał umowy,
- nie dostarczył towaru,
- przedsięwzięcie zakończyło się niepowodzeniem.
Strona podmiotowa
Oszustwo jest przestępstwem umyślnym i kierunkowym
Dla odpowiedzialności za oszustwo konieczny jest zamiar bezpośredni ukierunkowany na osiągnięcie korzyści majątkowej.
Sąd Najwyższy podkreśla, że nie wystarcza zamiar ewentualny. Sprawca musi obejmować swoim zamiarem zarówno oszukańczy sposób działania, jak i doprowadzenie drugiej osoby do niekorzystnego rozporządzenia mieniem.
Samo późniejsze niewykonanie zobowiązania nie pozwala automatycznie odtworzyć zamiaru istniejącego wcześniej.
W praktyce oznacza to, że organy powinny ustalić:
- co podejrzany wiedział i jakie informacje przekazywał drugiej stronie,
- które z nich były nieprawdziwe i czy świadomie zatajał określone okoliczności,
- co chciał dzięki temu osiągnąć,
- czy właśnie wskutek błędu pokrzywdzony przekazał pieniądze, rzecz albo podjął inne niekorzystne działanie majątkowe.
Spór cywilny czy przestępstwo
Niewykonanie umowy a oszustwo – najważniejsze rozróżnienie
To jeden z najczęstszych problemów w sprawach z art. 286 k.k. Wyobraźmy sobie dwa przypadki.
Przypadek pierwszy – zwykły spór cywilny
Przedsiębiorca zawiera umowę, rzeczywiście chce ją wykonać, ale traci płynność finansową, kontrahent nie płaci mu za inną usługę, pojawiają się problemy organizacyjne albo inwestycja kończy się niepowodzeniem. Ostatecznie nie realizuje zobowiązania.
Sam taki przebieg nie oznacza jeszcze oszustwa.
Przypadek drugi – możliwe oszustwo
Osoba przyjmuje pieniądze, wiedząc już w chwili doprowadzania kontrahenta do zapłaty, że nie zamierza wykonać świadczenia, przedstawiane informacje są nieprawdziwe, wskazany towar nie istnieje, nie posiada deklarowanych możliwości wykonania zobowiązania albo od początku zamierza zatrzymać środki.
Tutaj może powstać problem odpowiedzialności z art. 286 § 1 k.k.
Sąd Najwyższy wskazuje, że dla oszustwa konieczne jest ustalenie świadomego przekazywania nieprawdziwych informacji w celu wywołania określonego rozporządzenia majątkowego. Nie każda niezapłacona należność jest oszustwem. Granica pomiędzy sprawą cywilną i karną bardzo często przebiega przez zamiar sprawcy oraz sposób, w jaki doprowadził drugą stronę do przekazania pieniędzy lub innego rozporządzenia majątkiem.
Moment zamiaru
Czy zamiar oszukania musi istnieć już przy zawieraniu umowy?
Jeżeli zarzut polega na tym, że sprawca zawarł umowę albo przyjął pieniądze bez zamiaru jej wykonania, oszukańczy zamiar musi istnieć już wtedy, gdy sprawca poprzez swoje zachowanie doprowadza pokrzywdzonego do niekorzystnego rozporządzenia mieniem.
Nie można automatycznie przyjąć: „nie oddał pieniędzy po roku, więc już rok wcześniej wiedział, że ich nie odda”.
Późniejsze zachowanie może być dowodem pośrednim pomagającym odtworzyć wcześniejszy zamiar, ale nie zastępuje konieczności jego wykazania.
Możliwa jest natomiast również inna sytuacja: zamiar oszukańczy powstaje później, a sprawca podejmuje nowe działania wprowadzające pokrzywdzonego w błąd, które wywołują kolejne niekorzystne rozporządzenie.
Jak można wykazywać zamiar oszukańczy?
Zamiaru nie da się zazwyczaj zobaczyć bezpośrednio. Jest on odtwarzany na podstawie zachowania sprawcy i całokształtu okoliczności. Żadna z tych okoliczności nie powinna być oceniana automatycznie w oderwaniu od pozostałych dowodów.
- informacje przekazywane przed otrzymaniem pieniędzy i zapewnienia dotyczące sytuacji finansowej,
- posługiwanie się nieprawdziwymi dokumentami albo zatajenie okoliczności istotnych dla decyzji kontrahenta,
- sposób wykorzystania otrzymanych pieniędzy i kontakt bezpośrednio po ich otrzymaniu,
- jednoczesne zaciąganie wielu zobowiązań i obiektywna możliwość realizacji składanych zapewnień.
Pożyczka
Niezwrócona pożyczka – czy to oszustwo?
Brak zwrotu pożyczki sam w sobie nie przesądza o popełnieniu przestępstwa.
Pożyczka jest przede wszystkim stosunkiem cywilnoprawnym.
Aby zachowanie mogło zostać zakwalifikowane jako oszustwo, trzeba ustalić, czy przy uzyskiwaniu pieniędzy pożyczkobiorca działał w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, świadomie wprowadzał pożyczkodawcę w błąd, przedstawiał nieprawdziwe informacje istotne dla decyzji o pożyczce i poprzez ten błąd doprowadził go do przekazania pieniędzy.
Nie każda nieprawda oznacza jednak oszustwo. Musi pozostawać w odpowiednim związku z decyzją pokrzywdzonego o rozporządzeniu mieniem.
Niezapłacona faktura – sprawa karna czy windykacja?
Kontrahent zamawia usługę, firma ją wykonuje i wystawia fakturę. Dłużnik nie płaci. Najczęściej punktem wyjścia jest roszczenie cywilne o zapłatę.
Więcej: Windykacja należności i niezapłacone faktury – adwokat Rybnik.
Sprawa może jednak nabrać charakteru karnego, jeżeli materiał wskazuje przykładowo, że już przy składaniu zamówienia osoba nie zamierzała zapłacić, świadomie podała nieprawdziwe informacje, pozorowała wypłacalność, posłużyła się fałszywymi dokumentami albo w inny sposób celowo doprowadziła przedsiębiorcę do wykonania świadczenia.
Ważne jest więc odróżnienie dłużnika, który nie zapłacił od sprawcy, który wyłudził świadczenie przy użyciu oszukańczego mechanizmu.
Rozporządzenie mieniem
Czy wykonanie usługi też może być „rozporządzeniem mieniem”?
Tak.
Niekorzystne rozporządzenie nie musi polegać wyłącznie na fizycznym przekazaniu gotówki. Może obejmować przekazanie pieniędzy, wydanie towaru, wykonanie usługi, zaciągnięcie zobowiązania, zrezygnowanie z określonego prawa albo dokonanie innej czynności pogarszającej sytuację majątkową.
Sąd Najwyższy podkreśla szerokie rozumienie rozporządzenia mieniem i wskazuje, że może chodzić również o zobowiązania kształtujące sytuację majątkową pokrzywdzonego.
Czy przy oszustwie musi powstać rzeczywista szkoda?
Znamieniem art. 286 § 1 k.k. jest niekorzystne rozporządzenie mieniem, a nie samo powstanie szkody majątkowej w cywilistycznym rozumieniu.
Sąd Najwyższy wielokrotnie wskazywał, że niekorzystne rozporządzenie jest pojęciem szerszym niż szkoda lub strata. Do dokonania oszustwa nie jest konieczne, aby powstał definitywny i nieodwracalny uszczerbek majątkowy.
To nie oznacza jednak, że każda nierentowna albo niekorzystna umowa jest oszustwem. Nadal trzeba wykazać oszukańczy sposób doprowadzenia do tej decyzji oraz odpowiedni zamiar sprawcy.
Ostrożność pokrzywdzonego
Czy pokrzywdzony musiał być ostrożny?
Brak szczególnej ostrożności po stronie pokrzywdzonego nie wyklucza automatycznie odpowiedzialności sprawcy.
Sąd Najwyższy wskazywał, że dla bytu oszustwa zasadniczo nie ma rozstrzygającego znaczenia to, że pokrzywdzony mógł uniknąć błędu przy większej ostrożności.
Dlatego argument „mógł przecież sprawdzić mnie w Internecie” albo „sam zdecydował się wysłać pieniądze” nie przekreśla sam w sobie art. 286 k.k., jeżeli decyzja była skutkiem celowego wprowadzenia w błąd.
Z drugiej strony w konkretnej sprawie trzeba nadal wykazać, jakie informacje rzeczywiście przekazano i czy miały wpływ na decyzję pokrzywdzonego.
Internet
Oszustwo internetowe
Oszustwa coraz częściej dotyczą transakcji dokonywanych całkowicie przez Internet. Mogą obejmować sprzedaż nieistniejącego przedmiotu, fikcyjny sklep internetowy, podszywanie się pod sprzedawcę lub kupującego, fałszywe inwestycje, linki wyłudzające dane, fałszywe potwierdzenia przelewów, podszywanie się pod znajomego, wykorzystanie komunikatorów albo manipulowanie przy płatności BLIK.
Jeżeli człowiek zostaje wprowadzony w błąd i sam dokonuje przelewu, naturalnym punktem analizy jest art. 286 k.k. Jeżeli natomiast istota zachowania polega na bezprawnym wpływaniu na automatyczne przetwarzanie danych, może pojawić się art. 287 k.k. dotyczący oszustwa komputerowego.
„Oszustwo internetowe” jest więc określeniem potocznym – prawidłowa kwalifikacja zależy od technicznego sposobu działania.
Oszustwo przy sprzedaży internetowej
Typowy przypadek: sprawca wystawia przedmiot, otrzymuje pieniądze, nie wysyła rzeczy i przestaje odpowiadać. Może to wskazywać na oszustwo, ale również tutaj trzeba ustalić zamiar w chwili przyjmowania zapłaty.
Jednorazowe niewysłanie towaru z powodu późniejszego problemu nie jest prawnie tym samym co fikcyjna sprzedaż zaplanowana wyłącznie w celu uzyskania pieniędzy.
Fałszywe potwierdzenie przelewu
Przykładem oszukańczego mechanizmu może być przedstawienie sprzedawcy nieprawdziwego potwierdzenia, że cena została już zapłacona. Jeżeli sprzedawca pod wpływem takiej informacji wydaje samochód, elektronikę, towar albo inną rzecz, a płatność w rzeczywistości nie nastąpiła, może dojść do niekorzystnego rozporządzenia mieniem.
W zależności od sposobu sporządzenia lub użycia fałszywego dokumentu w sprawie mogą pojawić się również inne kwalifikacje prawne, obok art. 286 k.k.
Inwestycje
Oszustwo inwestycyjne
Sprawy mogą dotyczyć również pieniędzy przekazywanych na inwestycję, działalność gospodarczą, zakup nieruchomości, kryptowaluty albo wspólne przedsięwzięcie.
Sam fakt, że inwestycja przyniosła stratę, nie oznacza oszustwa. Ryzyko jest naturalnym elementem wielu inwestycji.
Problem z art. 286 k.k. powstaje wtedy, gdy przekazanie pieniędzy zostało uzyskane poprzez świadome wprowadzenie inwestora w błąd, np. w zakresie istnienia inwestycji, sposobu wykorzystania pieniędzy, istniejących kontraktów, posiadanego majątku, gwarancji zwrotu albo innych podstawowych okoliczności mających wpływ na decyzję.
Tu szczególnie istotne jest oddzielenie realnego ryzyka gospodarczego od pozorowanej inwestycji służącej wyłudzeniu pieniędzy.
Wypadek mniejszej wagi – art. 286 § 3 k.k.
Kodeks przewiduje łagodniejszą odpowiedzialność, jeżeli oszustwo stanowi wypadek mniejszej wagi. Wówczas zagrożenie wynosi grzywnę, ograniczenie wolności albo pozbawienie wolności do 2 lat.
Nie istnieje prosty próg kwotowy, poniżej którego każde oszustwo automatycznie staje się wypadkiem mniejszej wagi. Ocena wymaga uwzględnienia wartości mienia, sposobu działania, stopnia społecznej szkodliwości, charakteru wprowadzenia w błąd i konsekwencji dla pokrzywdzonego.
Typ kwalifikowany
Oszustwo dotyczące mienia znacznej wartości
Jeżeli art. 286 § 1 dotyczy mienia znacznej wartości, zastosowanie może znaleźć art. 294 § 1 k.k.
Mieniem znacznej wartości jest obecnie mienie, którego wartość w chwili czynu przekracza 200.000 zł.
Za oszustwo dotyczące takiego mienia grozi kara od roku do 10 lat pozbawienia wolności.
Przy dużej wartości zarzut nie jest tylko „tym samym art. 286 z większą szkodą”. Wartość mienia może prowadzić do zastosowania odrębnego typu kwalifikowanego.
Co oznacza „korzyść majątkowa”?
Korzyścią majątkową nie musi być wyłącznie gotówka, którą sprawca ostatecznie zatrzymał.
Kodeks karny stanowi, że korzyścią majątkową lub osobistą jest korzyść dla samego sprawcy, jak również dla innej osoby.
Dlatego art. 286 może mieć zastosowanie również wtedy, gdy sprawca działa w celu przysporzenia korzyści innemu podmiotowi. Dla dokonania przestępstwa nie jest konieczne, aby oczekiwana korzyść została ostatecznie osiągnięta.
Obrona
Oskarżenie o oszustwo – jak wygląda obrona?
Obrona powinna rozpocząć się od rozłożenia zarzutu na poszczególne elementy. Szczególnie istotna bywa chronologia wydarzeń.
W sprawie gospodarczej należy oddzielić sytuację istniejącą przy zawarciu umowy i płatności od problemów, które wystąpiły dopiero później.
Należy ustalić:
- jakie konkretnie informacje miały być nieprawdziwe, kto je przekazał i kiedy,
- co rzeczywiście wiedział podejrzany,
- czy osoba pokrzywdzona działała pod wpływem właśnie tych informacji,
- jakie było rozporządzenie mieniem i czy było ono niekorzystne,
- czy podejrzany działał w celu osiągnięcia korzyści majątkowej.
Materiał sprawy
Jakie dowody mogą mieć znaczenie dla obrony?
W zależności od sprawy mogą to być umowy, projekty umów, wiadomości e-mail, SMS-y, komunikatory, rachunki bankowe, potwierdzenia przelewów, dokumentacja księgowa, wcześniejsze spłaty, częściowe wykonanie umowy, faktury zakupowe, zamówienia towarów, korespondencja dotycząca późniejszych problemów, dokumenty dotyczące sytuacji finansowej oraz zeznania świadków.
Przykładowo rzeczywiste rozpoczęcie wykonania umowy, zakup materiałów czy częściowa realizacja mogą mieć znaczenie przy ocenie twierdzenia, że od samego początku nie było zamiaru wykonania świadczenia.
Nie oznacza to jednak, że częściowa realizacja zawsze wyklucza oszustwo – cały materiał wymaga indywidualnej oceny.
Zostałem wezwany na przesłuchanie w sprawie o oszustwo
Podejrzany ma prawo korzystać z obrońcy, odmówić składania wyjaśnień oraz odmówić odpowiedzi na poszczególne pytania.
W sprawach gospodarczych lub dotyczących wielu transakcji przed przesłuchaniem warto ustalić dokładną chronologię i przejrzeć dokumenty. Odpowiedź „nie pamiętam, ale pewnie było tak jak mówi pokrzywdzony” może mieć zupełnie inne konsekwencje niż stanowisko przygotowane na podstawie rzeczywistej korespondencji i historii płatności.
Art. 295 k.k.
Naprawienie szkody przez oskarżonego – jakie ma znaczenie?
Naprawienie szkody może mieć bardzo istotne znaczenie dla sytuacji oskarżonego.
Art. 295 § 1 k.k. przewiduje, że wobec sprawcy m.in. oszustwa, który dobrowolnie naprawił szkodę w całości, sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary, a nawet odstąpić od jej wymierzenia. Jeżeli sprawca dobrowolnie naprawił szkodę w znacznej części, sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary.
Nie oznacza to, że w każdej sprawie osoba kwestionująca winę powinna automatycznie zapłacić żądaną kwotę. Decyzję o naprawieniu szkody trzeba zestawić ze strategią procesową i rzeczywistym stanowiskiem wobec zarzutu.
Pomoc pokrzywdzonemu
Zostałem oszukany – jakie dowody zabezpieczyć?
Osoba pokrzywdzona powinna przede wszystkim zabezpieczyć cały materiał istniejący przed i w chwili podejmowania decyzji o przekazaniu pieniędzy.
Warto zachować pełne rozmowy, a nie tylko wybrane screenshoty.
Późniejsze wiadomości mogą wskazywać na sposób tłumaczenia braku wykonania zobowiązania, ale dla art. 286 szczególnie istotne pozostaje ustalenie, jakie informacje spowodowały pierwotne rozporządzenie mieniem.
Szczególnie ważne mogą być:
- umowa, ogłoszenie i oferta,
- wiadomości, SMS-y i rozmowy na komunikatorach,
- potwierdzenia przelewów, faktury i dane rachunku,
- dokumenty przedstawiane przez sprawcę oraz późniejsza korespondencja dotycząca zwrotu pieniędzy.
Zawiadomienie
Jak przygotować zawiadomienie o oszustwie?
Dobre zawiadomienie powinno przedstawiać nie tylko informację: „Pan X jest mi winny 30.000 zł i nie oddaje”. Trzeba przede wszystkim opisać mechanizm wprowadzenia w błąd.
Najważniejszy jest związek: wprowadzenie w błąd → decyzja pokrzywdzonego → niekorzystne rozporządzenie mieniem.
Sąd Najwyższy wskazuje, że przy oszustwie poprzez wprowadzenie w błąd konieczne jest ustalenie, że pokrzywdzony nie dokonałby danego rozporządzenia, gdyby znał rzeczywisty stan rzeczy.
Warto odpowiedzieć na pytania:
- kiedy strony nawiązały kontakt i czego dotyczyła transakcja,
- jakie zapewnienia składał sprawca i które informacje okazały się nieprawdziwe,
- jaką decyzję podjął pokrzywdzony pod ich wpływem i ile pieniędzy przekazał,
- co wydarzyło się później i jakie dowody potwierdzają opisane fakty.
Kompensacja
Czy można odzyskać pieniądze w postępowaniu karnym?
Tak – postępowanie karne może służyć również kompensacji szkody.
Art. 46 § 1 k.k. przewiduje, że w razie skazania sąd może orzec, a na wniosek pokrzywdzonego orzeka obowiązek naprawienia szkody w całości albo części. Wniosek może zostać złożony aż do zamknięcia przewodu sądowego na rozprawie głównej.
Jeżeli orzeczenie w postępowaniu karnym nie zaspokaja całego roszczenia, art. 46 § 3 k.k. pozostawia możliwość dochodzenia niezaspokojonej części w postępowaniu cywilnym.
Zabezpieczenie majątku podejrzanego
Dla pokrzywdzonego wyrok zasądzający naprawienie szkody ma ograniczoną wartość, jeżeli sprawca w międzyczasie wyzbędzie się całego majątku.
K.p.k. przewiduje możliwość zabezpieczenia majątkowego między innymi na poczet przyszłego środka kompensacyjnego lub zwrotu korzyści osiągniętej z przestępstwa, jeżeli istnieje uzasadniona obawa, że bez zabezpieczenia wykonanie przyszłego orzeczenia będzie niemożliwe lub znacznie utrudnione.
Pokrzywdzony lub jego pełnomocnik może przedstawiać organom informacje i wnioski wskazujące na potrzebę zabezpieczenia.
Pokrzywdzony
Pokrzywdzony jako strona postępowania
W postępowaniu przygotowawczym osoba bezpośrednio pokrzywdzona przestępstwem jest stroną i może między innymi korzystać z pełnomocnika, składać wnioski dowodowe, uczestniczyć w określonych czynnościach, korzystać z dostępu do akt w granicach przewidzianych ustawą oraz zaskarżać określone decyzje.
Jeżeli sprawa trafi do sądu, pokrzywdzony może występować jako oskarżyciel posiłkowy obok prokuratora.
Co jeśli prokurator umorzy sprawę o oszustwo?
Umorzenie albo odmowa wszczęcia nie zawsze kończą możliwości pokrzywdzonego. Na postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa pokrzywdzonemu przysługuje zażalenie. Również na umorzenie postępowania strona może wnieść zażalenie.
Prawo karne nie powinno służyć jako zastępstwo dla pozwu o zapłatę wyłącznie dlatego, że cywilne odzyskanie pieniędzy jest trudne.
Dwie drogi
Oszustwo a windykacja – czy można prowadzić dwie sprawy?
Postępowanie karne i roszczenia cywilne mają różny przedmiot. W konkretnej sytuacji może istnieć jednocześnie podejrzenie popełnienia oszustwa oraz cywilne roszczenie o zapłatę albo naprawienie szkody.
Nie oznacza to jednak, że zawsze konieczne lub korzystne jest prowadzenie obu dróg równolegle. Trzeba ustalić podstawę roszczenia, dostępne dowody, etap postępowania karnego, sytuację majątkową dłużnika, możliwość zabezpieczenia i ryzyko przedawnienia roszczenia cywilnego.
Więcej: Windykacja należności i niezapłacone faktury – adwokat Rybnik.
Oszustwo na szkodę osoby najbliższej
Oszustwo jest co do zasady przestępstwem ściganym publicznie.
Wyjątek występuje, jeżeli czyn z art. 286 § 1–3 został popełniony na szkodę osoby najbliższej. Wtedy ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego.
Może to mieć znaczenie w sprawach rodzinnych dotyczących pieniędzy, pożyczek, majątku i wspólnych inwestycji. Samo pokrewieństwo nie powoduje natomiast, że zachowanie przestaje być potencjalnym oszustwem.
Zakres działań
Jak może pomóc adwokat osobie oskarżonej o oszustwo?
Szczególnie ważne jest rozróżnienie pomiędzy dowodami dotyczącymi sytuacji istniejącej w chwili rozporządzenia mieniem a okolicznościami, które pojawiły się dopiero wiele miesięcy później.
Konsultacja i udział w przesłuchaniu, analiza znamion art. 286 k.k. oraz umów i korespondencji.
Odtworzenie chronologii współpracy i ocena zarzutu dotyczącego zamiaru oszukańczego.
Wnioski dowodowe, analiza telefonów i dokumentów oraz obrona przed środkami zapobiegawczymi.
Ocena znaczenia naprawienia szkody, reprezentacja przed sądem i przygotowanie apelacji.
Jak może pomóc adwokat osobie pokrzywdzonej oszustwem?
Celem nie powinno być wyłącznie doprowadzenie do skazania. Jeżeli sprawa dotyczy utraconych pieniędzy, od początku trzeba również myśleć o realnej możliwości ich odzyskania.
Analiza, czy sprawa wyczerpuje znamiona oszustwa, uporządkowanie dokumentacji i przygotowanie zawiadomienia.
Wnioski dowodowe, udział w przesłuchaniach, analiza akt oraz zaskarżenie odmowy wszczęcia albo umorzenia.
Działania dotyczące zabezpieczenia majątku i reprezentacja jako pełnomocnik pokrzywdzonego lub oskarżyciel posiłkowy.
Wniosek o naprawienie szkody oraz koordynacja sprawy karnej z ewentualnym dochodzeniem cywilnym.
Konsultacja
Jakie dokumenty przygotować na konsultację?
Przy większej liczbie transakcji warto stworzyć tabelę: data → kontrahent → zobowiązanie → otrzymana kwota → wykonane świadczenie → późniejsze zdarzenia.
Jeżeli jesteś osobą pokrzywdzoną, warto przynieść:
- umowę, potwierdzenia przelewów, wiadomości i e-maile,
- ogłoszenie lub ofertę, dokumenty przekazane przez drugą stronę, wezwania do zapłaty i odpowiedzi kontrahenta.
Jeżeli jesteś podejrzanym lub oskarżonym:
- wezwanie i postanowienie o przedstawieniu zarzutów, jeśli je posiadasz,
- umowę, korespondencję, dokumenty dotyczące realizacji świadczenia, potwierdzenia zakupów oraz wcześniejsze rozliczenia z pokrzywdzonym.
Możesz skontaktować się z kancelarią, jeżeli:
- postawiono Ci zarzut oszustwa albo zostałeś wezwany na przesłuchanie,
- spór gospodarczy został zgłoszony do prokuratury albo zarzuca Ci się przyjęcie pieniędzy bez zamiaru wykonania umowy,
- zostałeś oszukany przy pożyczce, zapłaciłeś za towar lub usługę, której nie otrzymałeś, albo sprawa dotyczy oszustwa internetowego lub fikcyjnej inwestycji,
- prokuratura odmówiła wszczęcia albo umorzyła postępowanie, chcesz dochodzić naprawienia szkody albo istnieje ryzyko wyzbywania się majątku przez sprawcę.
Kontakt
Oszustwo – adwokat w Rybniku
Kancelaria Adwokacka Paweł Florczyk w Rybniku prowadzi sprawy karne dotyczące art. 286 k.k. zarówno po stronie osób podejrzanych i oskarżonych, jak i pokrzywdzonych. Pierwszym etapem jest ustalenie mechanizmu zdarzenia: co zostało powiedziane lub zatajone, jaka była rzeczywista sytuacja i dlaczego druga strona zdecydowała się przekazać pieniądze albo dokonać innego rozporządzenia majątkiem.
FAQ
Najczęściej zadawane pytania o oszustwo
Jaka kara grozi za oszustwo?
Za podstawowy typ z art. 286 § 1 k.k. grozi kara od 6 miesięcy do 8 lat pozbawienia wolności. Wypadek mniejszej wagi zagrożony jest grzywną, ograniczeniem wolności albo karą do 2 lat.
Czy niezwrócona pożyczka jest oszustwem?
Nie automatycznie. Trzeba wykazać, że przy uzyskiwaniu pieniędzy pożyczkobiorca świadomie wprowadził pożyczkodawcę w błąd i działał w celu osiągnięcia korzyści majątkowej.
Czy niezapłacona faktura oznacza oszustwo?
Nie. Może być zwykłym roszczeniem cywilnym. Oszustwo wymaga dodatkowych elementów wynikających z art. 286 k.k., przede wszystkim oszukańczego doprowadzenia do niekorzystnego rozporządzenia mieniem.
Czy brak zamiaru wykonania umowy trzeba udowodnić?
Tak. Strona podmiotowa przestępstwa podlega dowodzeniu tak samo jak pozostałe znamiona. Nie można jej automatycznie wyprowadzić z samego późniejszego niewykonania umowy.
Czy późniejsze zachowanie może być dowodem wcześniejszego zamiaru?
Może stanowić jeden z dowodów pośrednich. Sposób wykorzystania pieniędzy, kolejne transakcje czy późniejsza korespondencja mogą pomagać odtworzyć wcześniejszy zamiar, ale trzeba oceniać je razem z całym materiałem.
Czy oszustwo wymaga rzeczywistej straty?
Znamieniem jest niekorzystne rozporządzenie mieniem, a nie szkoda w ścisłym znaczeniu cywilnym. Niekorzystne rozporządzenie może wystąpić również bez definitywnej straty.
Co jeśli pokrzywdzony mógł łatwo sprawdzić prawdziwość informacji?
Sama możliwość dokładniejszego sprawdzenia informacji nie wyklucza odpowiedzialności za oszustwo. SN wskazywał, że brak należytej ostrożności pokrzywdzonego nie jest sam w sobie przeszkodą do zastosowania art. 286 k.k.
Od jakiej kwoty mamy oszustwo znacznej wartości?
Mienie znacznej wartości to obecnie mienie przekraczające 200.000 zł. Oszustwo dotyczące takiego mienia może podlegać art. 294 § 1 k.k., zagrożonemu karą od roku do 10 lat pozbawienia wolności.
Czy zwrot pieniędzy powoduje umorzenie sprawy?
Nie automatycznie. Naprawienie szkody może jednak mieć bardzo duże znaczenie dla wymiaru kary. Art. 295 k.k. przewiduje nawet możliwość nadzwyczajnego złagodzenia kary lub odstąpienia od jej wymierzenia przy dobrowolnym naprawieniu szkody w całości.
Czy w sprawie karnej mogę odzyskać pieniądze?
W razie skazania, na wniosek pokrzywdzonego, sąd orzeka obowiązek naprawienia szkody w całości albo części. Niezaspokojonej części można następnie dochodzić cywilnie.
Czy można zabezpieczyć majątek sprawcy przed końcem procesu?
W odpowiednich warunkach tak. K.p.k. przewiduje zabezpieczenie majątkowe m.in. przyszłego obowiązku naprawienia szkody, jeżeli bez zabezpieczenia wykonanie orzeczenia mogłoby być niemożliwe albo znacznie utrudnione.
Prokurator stwierdził, że to sprawa cywilna. Czy można się odwołać?
Pokrzywdzonemu przysługuje zażalenie na odmowę wszczęcia, a stronie również na postanowienie o umorzeniu postępowania, na zasadach określonych w k.p.k.