- Adwokat Florczyk /
- Dozór elektroniczny
Dozór elektroniczny adwokat Rybnik
Dozór elektroniczny – adwokat Rybnik
Dozór elektroniczny SDE w Rybniku. Pomoc adwokata w przygotowaniu wniosku, uzasadnieniu, postępowaniu przed sądem penitencjarnym i po odmowie SDE.
System SDE
Odbywanie kary poza zakładem karnym
Dozór elektroniczny – adwokat Rybnik – System Dozoru Elektronicznego (SDE) umożliwia w określonych przypadkach odbywanie kary pozbawienia wolności poza zakładem karnym, w miejscu stałego pobytu skazanego i zgodnie z ustalonym harmonogramem.
Kancelaria Adwokacka Paweł Florczyk w Rybniku zapewnia pomoc osobom skazanym ubiegającym się o odbywanie kary w systemie dozoru elektronicznego. Pomoc może obejmować ocenę spełnienia ustawowych warunków, przygotowanie wniosku i jego uzasadnienia, zgromadzenie dokumentów, ustalenie proponowanego harmonogramu oraz reprezentację przed sądem penitencjarnym.
Dozór elektroniczny nie oznacza darowania ani zawieszenia kary. Skazany nadal odbywa karę pozbawienia wolności, ale wykonuje ją poza zakładem karnym i pozostaje pod elektroniczną kontrolą. Kara pozbawienia wolności w SDE wykonywana jest jako dozór stacjonarny.
Dozór stacjonarny
Na czym polega dozór elektroniczny?
System dozoru elektronicznego pozwala kontrolować, czy skazany przebywa w określonym miejscu w czasie wskazanym przez sąd.
W przypadku wykonywania kary pozbawienia wolności jest to dozór stacjonarny. Skazany posiada nadajnik, potocznie nazywany „bransoletką elektroniczną”, a w miejscu odbywania kary instalowane są odpowiednie urządzenia systemu.
Nie oznacza to jednak konieczności pozostawania w domu przez całą dobę. Sąd lub – w odpowiednich przypadkach – komisja penitencjarna ustala przedziały czasu, w których skazany może opuszczać miejsce odbywania kary. Przepisy pozwalają na wyznaczenie takiego czasu do 12 godzin dziennie, między innymi w celu wykonywania pracy, kształcenia, sprawowania opieki nad dzieckiem albo osobą chorą, wykonywania praktyk religijnych, korzystania z opieki medycznej lub terapii, utrzymywania więzi rodzinnych, kontaktu z obrońcą, wykonywania określonych aktywności oraz dokonywania niezbędnych zakupów.
SDE pozwala więc w wielu przypadkach zachować pracę, więzi rodzinne i możliwość wykonywania podstawowych obowiązków życiowych, przy jednoczesnym realnym wykonywaniu orzeczonej kary.
Kto może odbywać karę w systemie dozoru elektronicznego?
Podstawowe warunki określa art. 43la Kodeksu karnego wykonawczego. Sąd penitencjarny może udzielić zezwolenia na SDE przede wszystkim wtedy, gdy:
orzeczona kara pozbawienia wolności nie przekracza 1 roku i 6 miesięcy, albo kara jest niższa niż 3 lata, a do odbycia w zakładzie karnym pozostało skazanemu nie więcej niż 6 miesięcy,
nie zachodzą określone ustawowo przypadki związane m.in. z kwalifikowaną recydywą lub uczynieniem sobie z przestępstwa stałego źródła dochodu, cele kary mogą zostać osiągnięte mimo wykonywania jej poza zakładem karnym, skazany posiada określone miejsce stałego pobytu, spełnione są wymagania dotyczące osób wspólnie zamieszkujących oraz istnieją odpowiednie warunki techniczne do wykonywania dozoru.
Warianty
Dwa podstawowe warianty SDE
Kara do 1 roku i 6 miesięcy
To podstawowy wariant. Jeżeli prawomocnie orzeczona kara pozbawienia wolności nie przekracza 1 roku i 6 miesięcy, możliwe jest ubieganie się o wykonywanie całej kary w SDE – również wtedy, gdy skazany nie rozpoczął jeszcze pobytu w zakładzie karnym.
Sąd ocenia wówczas dodatkowo, czy względy bezpieczeństwa, stopień demoralizacji oraz inne szczególne okoliczności nie wskazują na konieczność osadzenia skazanego w zakładzie karnym.
Kara niższa niż 3 lata – ostatnie 6 miesięcy w SDE
SDE może mieć zastosowanie również przy wyższej karze. Jeżeli orzeczono karę niższą niż 3 lata, a do jej odbycia pozostało nie więcej niż 6 miesięcy, skazany może w określonych przypadkach ubiegać się o odbycie końcowej części kary w systemie elektronicznym.
W praktyce rozwiązanie to może dotyczyć osoby, która rozpoczęła już wykonywanie dłuższej kary w zakładzie karnym.
Przed osadzeniem
Czy można dostać dozór elektroniczny bez pobytu w więzieniu?
Tak. Nie ma zasady, zgodnie z którą skazany musi najpierw stawić się w zakładzie karnym i dopiero później może wystąpić o SDE.
Jeżeli spełnione są ustawowe warunki, osoba, która nie rozpoczęła jeszcze wykonywania kary, może ubiegać się o zezwolenie na wykonanie jej od początku w systemie dozoru elektronicznego. Sąd ocenia wtedy m.in., czy bezpieczeństwo, stopień demoralizacji i pozostałe okoliczności nie przemawiają za koniecznością osadzenia.
Dlatego po prawomocnym skazaniu warto możliwie szybko ustalić wymiar kary, datę jej uprawomocnienia, czy kara została już skierowana do wykonania, czy otrzymano wezwanie do stawienia się w zakładzie karnym, czy spełnione są warunki SDE oraz jakie dokumenty mogą uzasadniać wykonywanie kary poza zakładem.
Sam wniosek o SDE nie wstrzymuje wykonania kary
To bardzo ważna praktyczna kwestia. Złożenie wniosku o dozór elektroniczny nie powoduje automatycznego wstrzymania wykonania prawomocnej kary pozbawienia wolności.
Kodeks karny wykonawczy przewiduje generalną zasadę, że złożenie wniosku w postępowaniu wykonawczym nie wstrzymuje wykonywania orzeczenia. W szczególnie uzasadnionych przypadkach sąd właściwy do rozpoznania wniosku może jednak postanowić inaczej.
Dlatego skazany, który otrzymał już wezwanie do stawienia się w zakładzie karnym, nie powinien zakładać, że samo wysłanie wniosku o SDE pozwala mu zignorować wezwanie. W konkretnej sytuacji należy rozważyć również, czy istnieją podstawy do złożenia odpowiedniego wniosku dotyczącego wstrzymania wykonania orzeczenia.
Miejsce i zgoda
Czy trzeba mieć stałe miejsce zamieszkania?
Warunkiem SDE jest posiadanie określonego miejsca stałego pobytu. Nie oznacza to jednak automatycznie konieczności bycia właścicielem nieruchomości.
Istotne jest przede wszystkim, aby można było wskazać konkretne miejsce, w którym kara będzie faktycznie wykonywana i w którym możliwe będzie działanie systemu. Może to być przykładowo własny dom, własne mieszkanie, mieszkanie wynajmowane, lokal należący do małżonka albo mieszkanie rodziców lub innych członków rodziny, o ile spełnione są pozostałe warunki.
Zgoda domowników na dozór elektroniczny
Jeżeli skazany zamieszkuje wspólnie z innymi osobami pełnoletnimi, co do zasady wymagana jest ich uprzednia pisemna zgoda na odbywanie kary w systemie dozoru elektronicznego. Zgoda obejmuje również umożliwienie podmiotowi dozorującemu wykonywania koniecznych czynności kontrolnych w miejscu zamieszkania.
Zgodę można dołączyć do wniosku. Może ją również odebrać kurator podczas wykonywania czynności dotyczących warunków rodzinnych i mieszkaniowych.
Czy brak zgody jednego z domowników zawsze przekreśla SDE?
Nie. Obowiązujące przepisy przewidują możliwość udzielenia zezwolenia pomimo braku zgody pełnoletniego współmieszkańca, jeżeli wykonywanie kary w SDE w sposób oczywisty nie będzie się dla tej osoby wiązało z nadmiernymi trudnościami, a ingerencja w jej prywatność będzie jedynie nieznaczna.
Technika
Warunki techniczne dozoru elektronicznego
Dozór może być wykonywany tylko w miejscu, w którym pozwalają na to warunki techniczne systemu. Przepisy wskazują w szczególności na dostępność odpowiednich urządzeń, zasięg nadajników i rejestratorów oraz możliwości organizacyjne obsługi systemu.
Skazany nie musi samodzielnie przeprowadzać technicznego badania lokalu przed złożeniem wniosku. Przed wydaniem pozytywnego rozstrzygnięcia sąd zwraca się do podmiotu dozorującego o ustalenie, czy w konkretnym miejscu możliwe jest wykonywanie SDE. Jeżeli warunki techniczne stoją temu na przeszkodzie, wniosek może zostać pozostawiony bez rozpoznania.
Jak uzasadnić wniosek o dozór elektroniczny?
Samo spełnienie kryterium dotyczącego wysokości kary nie oznacza jeszcze, że sąd automatycznie udzieli zgody. Jednym z najważniejszych elementów postępowania jest wykazanie, że cele kary mogą zostać osiągnięte bez osadzania skazanego w zakładzie karnym.
W zależności od sprawy znaczenie mogą mieć między innymi dotychczasowy sposób życia, wykonywanie stałej pracy, prowadzenie działalności gospodarczej, utrzymywanie rodziny, sprawowanie opieki nad dziećmi, opieka nad osobą chorą lub niepełnosprawną, regulowanie zobowiązań finansowych, wykonywanie obowiązku alimentacyjnego, podjęcie leczenia lub terapii, zachowanie po popełnieniu czynu, naprawienie szkody, wykonywanie środków kompensacyjnych, stabilna sytuacja mieszkaniowa oraz postawa skazanego po wydaniu wyroku.
Wniosek nie powinien sprowadzać się do stwierdzenia, że skazany „chce odbyć karę w domu”. Powinien wyjaśniać, dlaczego w jego konkretnej sytuacji wykonywanie kary w SDE będzie wystarczające do osiągnięcia jej celów.
Dokumenty
Jakie dokumenty warto dołączyć do wniosku o SDE?
Rodzaj dokumentacji zależy od sytuacji skazanego. Przydatne mogą być w szczególności odpis lub dane dotyczące prawomocnego wyroku, zgody pełnoletnich osób wspólnie zamieszkujących, zaświadczenie o zatrudnieniu, umowa o pracę, zaświadczenie pracodawcy o godzinach pracy, dokumenty dotyczące prowadzenia działalności gospodarczej, proponowany harmonogram wykonywania kary, dokumenty dotyczące dzieci, dokumenty potwierdzające obowiązki opiekuńcze, dokumentacja medyczna własna lub osoby pozostającej pod opieką skazanego, dokumenty dotyczące alimentów i innych zobowiązań, potwierdzenia naprawienia szkody lub regulowania należności, dokumenty dotyczące terapii lub leczenia oraz inne materiały obrazujące aktualną sytuację życiową skazanego.
Przepisy wymagają, aby pisemny wniosek został uzasadniony poprzez wskazanie okoliczności istotnych dla przesłanek udzielenia zezwolenia. Do wniosku składanego przez skazanego lub jego obrońcę dołącza się również zgodę współmieszkańców, gdy jest wymagana.
Harmonogram w systemie dozoru elektronicznego
Wniosek o SDE warto przygotować nie tylko od strony prawnej, ale również praktycznej. Jeżeli skazany pracuje, prowadzi działalność, opiekuje się dzieckiem albo regularnie korzysta z terapii lub leczenia, warto zaproponować realny harmonogram.
Może on uwzględniać przykładowo: poniedziałek–piątek: 7:00–17:00 – praca i dojazd; sobota: 10:00–12:00 – niezbędne zakupy; określone dni tygodnia: wizyty lekarskie, terapia, opieka nad członkiem rodziny lub inne regularne obowiązki.
Sąd określa godziny, w których skazany może opuszczać miejsce wykonywania kary. Łącznie mogą one wynosić do 12 godzin w ciągu doby.
Harmonogram powinien odpowiadać rzeczywistemu trybowi życia skazanego. Nie warto wpisywać maksymalnego czasu poza domem bez konkretnego uzasadnienia.
Właściwość
Kto może złożyć wniosek o dozór elektroniczny?
Postępowanie może zostać wszczęte na wniosek skazanego, jego obrońcy, prokuratora, sądowego kuratora zawodowego albo dyrektora zakładu karnego.
Wniosek składa się na piśmie wraz z uzasadnieniem. Sąd penitencjarny powinien wydać postanowienie w terminie 30 dni od jego wpływu.
Do jakiego sądu złożyć wniosek o SDE w Rybniku?
W sprawach dotyczących SDE orzeka co do zasady sąd penitencjarny, którym jest sąd okręgowy właściwy ze względu na miejsce pobytu skazanego.
W Rybniku funkcjonuje V Wydział Penitencjarny i Nadzoru nad Wykonywaniem Orzeczeń Karnych Sądu Okręgowego w Rybniku. Wydział rozpoznaje sprawy penitencjarne z obszaru właściwości sądów rejonowych w Rybniku, Wodzisławiu Śląskim, Żorach, Jastrzębiu-Zdroju i Raciborzu.
Właściwość należy jednak każdorazowo ustalić według aktualnego miejsca pobytu skazanego.
Po osadzeniu
Skazany już przebywa w zakładzie karnym – czy nadal może dostać SDE?
Tak. Rozpoczęcie wykonywania kary w zakładzie karnym samo w sobie nie zamyka możliwości ubiegania się o dozór elektroniczny.
W takim przypadku sąd bierze dodatkowo pod uwagę dotychczasową postawę i zachowanie skazanego podczas odbywania kary. Jeżeli wniosek rozpoznaje sąd penitencjarny, posiedzenie dotyczące osoby już osadzonej odbywa się w zakładzie karnym, w którym skazany przebywa, a sąd wysłuchuje przedstawiciela administracji jednostki.
Znaczenie mogą mieć więc między innymi przestrzeganie regulaminu, brak kar dyscyplinarnych, wykonywanie pracy w zakładzie karnym, stosunek do obowiązków oraz dotychczasowy przebieg odbywania kary.
Kara do 4 miesięcy – decyzja komisji penitencjarnej
Od 2026 r. trzeba zwrócić uwagę na szczególną procedurę dotyczącą części krótkich kar. Jeżeli kara pozbawienia wolności nie przekracza 4 miesięcy, skazany rozpoczął już odbywanie tej kary w zakładzie karnym oraz spełnione są pozostałe ustawowe warunki, zezwolenia na odbywanie kary w SDE może udzielić komisja penitencjarna działająca w zakładzie karnym.
W takich sprawach, gdy warunki z art. 43lla § 1 są spełnione i skazany już rozpoczął karę, komisja posiada wyłączną właściwość. Jeżeli natomiast skazany nie rozpoczął jeszcze wykonywania kary, właściwy pozostaje sąd penitencjarny.
Komisja powinna wydać decyzję w terminie 14 dni od wpływu wniosku. To istotna zmiana, ponieważ nie każda sprawa o SDE trafia obecnie bezpośrednio do sądu.
Kilka kar
Czy dwie lub więcej kar można odbyć w SDE?
Sam fakt, że wobec jednej osoby wykonuje się więcej niż jedną karę, nie musi automatycznie wyłączać SDE. Przepisy obejmują również określone przypadki dwóch lub większej liczby niepodlegających łączeniu kar pozbawienia wolności wykonywanych kolejno.
Może być to możliwe, jeżeli ich suma nie przekracza 1 roku i 6 miesięcy, albo suma jest niższa niż 3 lata, a do odbycia pozostało nie więcej niż 6 miesięcy, przy spełnieniu pozostałych ustawowych warunków.
Przy kilku wyrokach przed złożeniem wniosku warto dokładnie ustalić, jakie kary podlegają wykonaniu, w jakiej kolejności, czy mogą zostać objęte wyrokiem łącznym, ile kary faktycznie pozostało do odbycia oraz czy spełnione są ograniczenia przewidziane w przepisach dotyczących SDE.
Jak wygląda posiedzenie w sprawie o dozór elektroniczny?
Przed wydaniem rozstrzygnięcia sąd penitencjarny analizuje wniosek i dokumentację, ustala warunki techniczne, może dysponować informacjami zebranymi przez kuratora, ocenia sytuację rodzinną i socjalno-bytową, analizuje przesłanki dotyczące celów kary oraz wysłuchuje skazanego lub jego obrońcę.
Art. 43lg k.k.w. przewiduje wysłuchanie skazanego lub jego obrońcy przed wydaniem postanowienia o zezwoleniu na wykonywanie kary w SDE.
Dobrze przygotowany wniosek powinien dawać sądowi konkretną odpowiedź na pytanie, dlaczego kara wykonywana poza zakładem karnym będzie w tej sprawie wystarczająca.
Odmowa
Odmowa dozoru elektronicznego – co można zrobić?
Odmowa sądu nie zawsze kończy możliwość ubiegania się o SDE. Na postanowienie sądu penitencjarnego o odmowie zezwolenia przysługuje zażalenie. Prawo do jego wniesienia ma między innymi skazany i jego obrońca.
Przed przygotowaniem zażalenia należy przeanalizować przede wszystkim, dlaczego sąd odmówił. Przyczyną może być przykładowo negatywna ocena możliwości osiągnięcia celów kary, sytuacja skazanego, jego zachowanie, brak odpowiednich warunków albo sposób uzasadnienia wniosku. Zażalenie powinno odnosić się do konkretnych motywów postanowienia.
Kiedy można ponownie złożyć wniosek?
Jeżeli sąd odmówił SDE, ponowny wniosek skazanego lub jego obrońcy złożony w tej samej sprawie przed upływem 3 miesięcy od wydania postanowienia o odmowie pozostawia się bez rozpoznania. W procedurze przed komisją penitencjarną okres ten jest krótszy i wynosi miesiąc.
Czy podczas dozoru elektronicznego można normalnie pracować?
Tak – możliwość wykonywania pracy jest jednym z podstawowych powodów, dla których harmonogram może przewidywać opuszczanie miejsca odbywania kary. Sąd może uwzględnić czas potrzebny zarówno na samą pracę, jak i – odpowiednio – na dojazd.
Przy składaniu wniosku warto więc przedstawić miejsce zatrudnienia, godziny pracy, system zmianowy, czas potrzebny na dojazd oraz zaświadczenie od pracodawcy. Jeżeli skazany prowadzi działalność gospodarczą, warto opisać jej charakter i wskazać, dlaczego obecność poza miejscem zamieszkania jest konieczna do jej wykonywania.
SDE nie powinno być przedstawiane jako sposób na prowadzenie całkowicie nieograniczonego życia. Jest nadal formą wykonywania kary i wymaga przestrzegania ustalonego harmonogramu.
Naruszenia
Co się stanie, jeśli skazany narusza zasady SDE?
Zezwolenie na odbywanie kary w dozorze elektronicznym może zostać uchylone. Ryzyko powstaje między innymi wtedy, gdy skazany nie zgłasza gotowości do instalacji urządzeń, uchyla się od ich instalacji, narusza porządek prawny, popełnia przestępstwo, uchyla się od wykonywania obowiązków związanych z dozorem albo narusza ustalony harmonogram lub inne nałożone obowiązki.
SDE nie jest więc jednorazową zgodą na pobyt w domu, lecz sposobem wykonywania kary wymagającym przestrzegania określonych reguł przez cały okres dozoru.
Jak może pomóc adwokat w sprawie o SDE?
Pomoc kancelarii może rozpocząć się jeszcze przed skierowaniem kary do wykonania albo już po osadzeniu skazanego w zakładzie karnym. Wniosek o SDE powinien być przygotowany pod indywidualną sytuację skazanego. Samo wypełnienie gotowego wzoru nie przedstawia sądowi powodów, dla których właśnie w konkretnej sprawie odbywanie kary poza zakładem karnym jest uzasadnione.
Ocena, czy kara kwalifikuje się do SDE, ustalenie właściwego organu i analiza kilku wykonywanych kar.
Przygotowanie wniosku, uzasadnienia, dokumentów i proponowanego harmonogramu.
Ocena zgody współmieszkańców, reprezentacja przed sądem penitencjarnym i w sprawie osoby już osadzonej.
Analiza wstrzymania wykonania orzeczenia, zażalenie na odmowę oraz ponowny wniosek po odmowie.
Możesz skontaktować się z kancelarią, jeżeli:
- zostałeś prawomocnie skazany na karę pozbawienia wolności albo otrzymałeś wezwanie do stawienia się w zakładzie karnym,
- chcesz sprawdzić możliwość odbycia kary w domu albo rozpocząłeś już odbywanie kary,
- masz do wykonania kilka kar, sąd odmówił Ci SDE albo potrzebujesz przygotowania zażalenia.
Kontakt
Dozór elektroniczny – adwokat w Rybniku
Kancelaria Adwokacka Paweł Florczyk prowadzi w Rybniku sprawy z zakresu prawa karnego wykonawczego, w tym dotyczące Systemu Dozoru Elektronicznego. Pierwszym etapem jest ustalenie wymiaru i rodzaju wykonywanych kar oraz sprawdzenie, czy w konkretnej sytuacji istnieją ustawowe podstawy do ubiegania się o dozór elektroniczny.
FAQ
Najczęściej zadawane pytania o dozór elektroniczny
Do ilu lat więzienia można dostać dozór elektroniczny?
Podstawowy wariant dotyczy kary pozbawienia wolności nieprzekraczającej 1 roku i 6 miesięcy. SDE może być także możliwy przy karze niższej niż 3 lata, jeżeli do odbycia w zakładzie karnym pozostało nie więcej niż 6 miesięcy i spełnione są pozostałe warunki ustawowe.
Czy muszę najpierw iść do więzienia, żeby dostać SDE?
Nie. Jeżeli kara i sytuacja skazanego spełniają ustawowe przesłanki, sąd może udzielić zezwolenia osobie, która nie rozpoczęła jeszcze wykonywania kary w zakładzie karnym.
Czy złożenie wniosku o dozór wstrzymuje wezwanie do więzienia?
Nie automatycznie. Samo złożenie wniosku w postępowaniu wykonawczym nie wstrzymuje wykonania prawomocnego orzeczenia. W szczególnie uzasadnionej sytuacji sąd może jednak postanowić o wstrzymaniu.
Czy wszyscy pełnoletni domownicy muszą zgodzić się na SDE?
Co do zasady tak – wymagana jest ich pisemna zgoda. Ustawa przewiduje jednak możliwość udzielenia SDE także mimo jej braku, jeżeli spełnione są szczególne warunki dotyczące braku nadmiernych trudności i niewielkiej ingerencji w prywatność współmieszkańca.
Czy podczas dozoru elektronicznego można chodzić do pracy?
Tak. Sąd może ustalić harmonogram umożliwiający opuszczanie miejsca odbywania kary m.in. w celu świadczenia pracy. Czas poza miejscem stałego pobytu może wynosić maksymalnie 12 godzin dziennie.
Czy można dostać SDE, będąc już w więzieniu?
Tak. Rozpoczęcie wykonywania kary nie wyklucza dozoru. Przy ocenie wniosku znaczenie ma wtedy także dotychczasowa postawa i zachowanie skazanego w zakładzie karnym.
Kto decyduje o dozorze elektronicznym?
Co do zasady sąd penitencjarny. Od 2026 r. w określonych sprawach dotyczących kary nieprzekraczającej 4 miesięcy, którą skazany już rozpoczął odbywać, właściwa może być komisja penitencjarna.
Ile trwa rozpoznanie wniosku o SDE?
Kodeks przewiduje, że sąd penitencjarny powinien wydać postanowienie w terminie 30 dni od wpływu wniosku. W procedurze przed komisją penitencjarną termin wynosi 14 dni.
Co zrobić, jeśli sąd odmówi dozoru elektronicznego?
Na odmowę sądu przysługuje zażalenie. Jeżeli rozstrzygnięcie stanie się ostateczne, ponowny wniosek skazanego lub jego obrońcy w tej samej sprawie złożony przed upływem 3 miesięcy od odmowy zostanie pozostawiony bez rozpoznania.
Czy potrzebuję adwokata do złożenia wniosku o SDE?
Przepisy nie nakładają obowiązku korzystania z adwokata. Skazany może sam złożyć wniosek. Pomoc obrońcy może jednak obejmować ocenę przesłanek, przygotowanie uzasadnienia i dokumentów, ustalenie harmonogramu oraz reprezentację w postępowaniu.