Błąd medyczny – adwokat Rybnik

Nie każde powikłanie po operacji albo pogorszenie stanu zdrowia jest wynikiem błędu. Medycyna nie pozwala zagwarantować powodzenia każdego leczenia. Nawet prawidłowo wykonany zabieg może wiązać się z komplikacjami, reakcją organizmu, zakażeniem niezależnym od zaniedbania, brakiem oczekiwanego efektu albo pogorszeniem stanu wynikającym z samego przebiegu choroby.

Z drugiej strony określenie zdarzenia przez placówkę jako „powikłania” również nie rozstrzyga automatycznie, że leczenie było prawidłowe. Trzeba odpowiedzieć między innymi na pytania, czy zastosowana metoda była prawidłowa, czy została właściwie przeprowadzona, czy prawidłowo rozpoznano stan pacjenta, czy odpowiednio reagowano na pojawiające się objawy, czy pacjent był właściwie monitorowany, czy możliwego powikłania nie zbagatelizowano oraz czy pacjent otrzymał odpowiednią informację o ryzykach.

W Funduszu Kompensacyjnym ustawodawca również wyraźnie odróżnia zdarzenie medyczne od dającego się przewidzieć normalnego następstwa metody, na którą pacjent wyraził świadomą zgodę.

Sprawy mogą dotyczyć zarówno samej decyzji o przeprowadzeniu operacji, jak i sposobu jej wykonania oraz opieki pooperacyjnej. Analizie mogą podlegać między innymi kwalifikacja do zabiegu, wykonanie potrzebnych badań przedoperacyjnych, wybór metody, przebieg samego zabiegu, uszkodzenie innych struktur, zastosowanie właściwych procedur, monitorowanie pacjenta po operacji, reakcja na komplikacje oraz termin przeprowadzenia ponownej interwencji.

Sam fakt powstania powikłania operacyjnego nie przesądza o odpowiedzialności. Dlatego przy sprawach po zabiegach szczególnie ważne są pełny opis operacji, dokumentacja anestezjologiczna, wyniki badań, dokumentacja obserwacji pooperacyjnej, karta informacyjna oraz późniejsza dokumentacja leczenia skutków zdarzenia.

Nieprawidłowość może dotyczyć nie tylko technicznego sposobu wykonania świadczenia, ale również prawa pacjenta do świadomego zdecydowania o leczeniu. Pacjent ma prawo do uzyskania przystępnej informacji między innymi o stanie zdrowia, rozpoznaniu, proponowanych metodach diagnostycznych i leczniczych, możliwych alternatywach, dających się przewidzieć następstwach zastosowania lub zaniechania leczenia, wynikach leczenia oraz rokowaniu.

Dopiero po uzyskaniu odpowiedniej informacji pacjent może świadomie zdecydować o wyrażeniu zgody. Przy zabiegu operacyjnym oraz metodach diagnostycznych i leczniczych stwarzających podwyższone ryzyko ustawa wymaga szczególnej formy zgody.

Podpisany formularz nie zawsze kończy analizę zgody

Sam podpis pacjenta na formularzu nie odpowiada jeszcze na pytanie, jakiej informacji rzeczywiście mu udzielono. Brak prawidłowej informacji lub zgody może prowadzić do odpowiedzialności niezależnie od tego, czy samo techniczne wykonanie zabiegu było błędne, jeżeli doszło do zawinionego naruszenia odpowiedniego prawa pacjenta. Art. 4 ustawy o prawach pacjenta przewiduje możliwość zadośćuczynienia za zawinione naruszenie praw pacjenta.

Jedną z największych trudności spraw medycznych jest związek przyczynowy. Pacjent często już przed leczeniem był chory, a na jego stan mogą wpływać równocześnie choroba podstawowa, wcześniejsze schorzenia, sam przebieg leczenia, możliwe powikłania oraz działania lub zaniechania personelu.

Prawo cywilne obejmuje odpowiedzialnością normalne następstwa zdarzenia powodującego szkodę. Jednocześnie Sąd Najwyższy przyjmuje, że w sprawach medycznych nie zawsze jest możliwe ustalenie związku przyczynowego z matematyczną pewnością. W określonych przypadkach znaczenie może mieć odpowiednio wysoki stopień prawdopodobieństwa, a także domniemania faktyczne.

To ważna różnica: pacjent nie musi zawsze odtwarzać mechanizmu biologicznego z absolutną pewnością, ale samo przypuszczenie, że „coś musiało pójść źle”, również nie wystarcza.

Od 2023 r. funkcjonuje Fundusz Kompensacyjny Zdarzeń Medycznych działający przy Rzeczniku Praw Pacjenta. Jest to odrębna od klasycznego procesu cywilnego droga uzyskania świadczenia. Postępowanie opiera się na formule no fault – nie wymaga wykazywania winy konkretnego lekarza w taki sposób jak klasyczne postępowanie odszkodowawcze.

Fundusz nie obejmuje jednak każdej sprawy medycznej. Dotyczy zdarzeń związanych ze świadczeniami udzielanymi w szpitalu i finansowanymi ze środków publicznych. Może obejmować zakażenie, uszkodzenie ciała, rozstrój zdrowia albo śmierć pacjenta, jeżeli z wysokim prawdopodobieństwem zdarzenia można było uniknąć przy postępowaniu zgodnym z aktualną wiedzą medyczną lub zastosowaniu innej dostępnej metody.

Termin jest znacznie krótszy niż niektóre terminy dotyczące klasycznych roszczeń cywilnych. Wniosek można złożyć w terminie 1 roku od dnia uzyskania wiedzy o zakażeniu, uszkodzeniu ciała, rozstroju zdrowia albo śmierci pacjenta, jednak nie później niż 3 lata od zdarzenia, które doprowadziło do danego skutku.

Dlatego przy rozważaniu tej ścieżki nie warto długo odkładać analizy sprawy. Wysokość świadczeń jest określona przepisami i podlega corocznej waloryzacji. Rzecznik Praw Pacjenta publikuje aktualne kwoty oraz szczegółowe zasady ich ustalania.

Placówki i osoby wykonujące działalność leczniczą mogą być objęte ubezpieczeniem odpowiedzialności cywilnej. Jeżeli zdarzenie mieści się w zakresie ubezpieczenia, poszkodowany może w odpowiedniej sytuacji dochodzić świadczenia bezpośrednio od ubezpieczyciela.

Postępowanie może obejmować zgłoszenie szkody, przedstawienie dokumentacji, określenie roszczeń, ocenę stanowiska ubezpieczyciela, negocjacje, a w razie braku porozumienia – postępowanie sądowe.

Decyzja ubezpieczyciela o odmowie zapłaty nie jest orzeczeniem sądu i sama nie kończy możliwości dochodzenia roszczenia.